Xét nghiệm Ngưng thở khi ngủ tại nhà (Home Sleep Apnea Test - HSAT) là phương pháp cung cấp các thông tin lâm sàng cần thiết để chẩn đoán hội chứng ngưng thở khi ngủ. Phương pháp này cho phép thực hiện việc theo dõi các thông số hô hấp ngay tại nhà với các thiết bị tinh gọn, thường do bệnh nhân tự lắp đặt theo hướng dẫn.

1. Thiết bị HSAT ghi nhận những gì?

Có nhiều loại thiết bị HSAT khác nhau với các hệ thống cảm biến riêng biệt. Nhìn chung, các thiết bị này tập trung đo lường:

Lưu lượng khí thở và nồng độ oxy trong máu (SpO2).
Nhịp tim.
Một số thông số khác tùy thuộc vào loại máy (như nỗ lực hô hấp hoặc tư thế cơ thể).

2. Chỉ định và các trường hợp hạn chế

Mặc dù mang lại sự tiện lợi, HSAT không phải là lựa chọn phù hợp cho tất cả mọi người bệnh.

Bác sĩ có thể chỉ định HSAT nếu:

Bệnh nhân có khả năng cao mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ mức độ từ trung bình đến nặng.
Bệnh nhân không mắc các bệnh lý nền nghiêm trọng nào khác ngoài nghi ngờ ngưng thở khi ngủ.

Không nên thực hiện HSAT nếu:

Bệnh nhân không thuộc nhóm nguy cơ cao mắc ngưng thở khi ngủ.
Bác sĩ nghi ngờ bệnh nhân mắc các rối loạn giấc ngủ khác (như chứng rũ ngủ, rối loạn cử động chi...).
Bệnh nhân có các bệnh lý nền như: bệnh phổi, bệnh lý thần kinh cơ hoặc suy tim sung huyết.
Bệnh nhân gặp khó khăn về mặt thể chất trong việc tự thực hiện các thao tác gắn thiết bị tại nhà.

Trong những trường hợp này, Đo đa ký giấc ngủ (PSG) tại phòng lab sẽ được khuyến nghị vì đây là phương pháp đánh giá toàn diện nhất về giấc ngủ.

3. Quy trình thực hiện đo tại nhà

Quy trình HSAT được thiết kế để tối giản hóa việc thu thập dữ liệu giấc ngủ của bệnh nhân.

Hướng dẫn trong ngày thực hiện:

Duy trì thói quen sinh hoạt và làm việc như bình thường.
Tránh ngủ trưa.
Không sử dụng rượu và các chất có Caffeine sau bữa trưa.
Thông báo cho bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng để nhận hướng dẫn về việc tạm ngưng nếu cần.

Thao tác thực hiện:

Nhận thiết bị: Bệnh nhân đến phòng khám để nhận máy hoặc thiết bị sẽ được chuyển tới nhà. Nhân viên y tế sẽ hướng dẫn chi tiết cách sử dụng.
Chuẩn bị đi ngủ: Bệnh nhân đi ngủ theo giờ sinh hoạt bình thường. Trước khi ngủ, tiến hành gắn các cảm biến lên cơ thể theo đúng hướng dẫn. Một số loại máy yêu cầu bệnh nhân nhấn nút khởi động hoặc ghi lại nhật ký giấc ngủ.
Sáng hôm sau: Tháo các cảm biến sau khi thức dậy. Tùy theo loại thiết bị (dùng một lần hoặc dùng nhiều lần), bệnh nhân sẽ gửi trả lại trung tâm giấc ngủ bằng cách mang trực tiếp đến phòng khám hoặc nhân viên y tế sẽ đến tận nhà nhận lại thiết bị.

4. Phân tích kết quả và các bước tiếp theo

Quá trình chấm điểm và giải thích dữ liệu thường mất vài ngày. Bác sĩ chuyên khoa giấc ngủ sẽ trực tiếp thảo luận kết quả với bệnh nhân.

Các tình huống cần thực hiện thêm Đo đa ký giấc ngủ (PSG) tại phòng lab:

Kết quả HSAT không ghi nhận đủ dữ liệu để đưa ra chẩn đoán chính xác.
Kết quả HSAT cho thấy bệnh nhân không bị ngưng thở, nhưng các triệu chứng lâm sàng vẫn biểu hiện rất rõ rệt. Do HSAT không có độ tinh vi bằng PSG, một kết quả âm tính giả vẫn có thể xảy ra và cần được kiểm chứng lại bằng các xét nghiệm chuyên sâu hơn.

Nếu kết quả xác định bệnh nhân mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ, bác sĩ sẽ thảo luận về các lựa chọn và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.

Nguồn tham khảo:

American Academy of Sleep Medicine (AASM). Reviewed by: Seema Khosla, MD and Rafael J. Sepulveda, MD (Updated: August 2020).