AASM 2025: Lợi Ích Điều Trị OSA Cho Bệnh Nhân Nhập Viện Về Lâm Sàng Và Chi Phí

Ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (obstructive sleep apnea – OSA) là một rối loạn hô hấp khi ngủ có liên quan đến nhiều bệnh lý nội khoa mạn tính như tăng huyết áp, suy tim, đột quỵ, rung nhĩ, béo phì và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Ở môi trường điều trị nội trú, OSA không chỉ phổ biến mà còn có ảnh hưởng rõ rệt đến kết cục điều trị và chi phí y tế. Tuy nhiên, rối loạn này vẫn đang bị đánh giá thấp và bỏ sót trong quá trình điều trị nội viện.
Hướng dẫn lâm sàng năm 2025 của Hội Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM) gợi ý việc tầm soát và điều trị OSA trong nội viện có thể mang lại lợi ích về lâm sàng và tiềm năng tối ưu chi phí.

1. GÁNH NẶNG LÂM SÀNG VÀ CHI PHÍ KHI OSA BỊ BỎ SÓT TRONG NỘI VIỆN

• Người bệnh nội khoa có OSA thường có chi phí nằm viện trung vị cao hơn so với người không mắc OSA.

• Bệnh nhân nội khoa có rối loạn hô hấp khi ngủ chưa được chẩn đoán có nguy cơ kéo dài thời gian nằm viện trung bình 17% và tăng chi phí điều trị đến 67%, ngay cả khi đã hiệu chỉnh các yếu tố gây nhiễu.

• Ở bệnh nhân viêm phổi có OSA, tình trạng này liên quan đến thời gian nằm viện dài hơn, tăng nhu cầu chuyển ICU, tăng tỷ lệ đặt nội khí quản, và chi phí điều trị nội viện cao hơn khoảng 22%.

• Với bệnh nhân COVID-19 kèm OSA, thời gian nằm viện thường dài hơn và số lượt nhập ICU nhiều hơn.

• Trong nhóm suy tim nhập viện, nếu có rối loạn hô hấp khi ngủ (SDB), chi phí tái nhập viện sau xuất viện gần như gấp đôi so với nhóm không có SDB.

2. HIỆU QUẢ LÂM SÀNG CỦA CHIẾN LƯỢC QUẢN LÝ OSA TRONG NỘI VIỆN

AASM tổng hợp dữ liệu từ các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) cho thấy:

• Các chiến lược quản lý OSA trong nội viện có thể cải thiện tử vong và giảm biến cố tim mạch, tuy nhiên độ chắc chắn của chứng cứ còn thấp.

• Đối với phục hồi sau đột quỵ và tỷ lệ tái nhập viện, các dữ liệu gộp từ RCT chưa cho thấy cải thiện đạt ngưỡng ý nghĩa lâm sàng khi xét riêng sàng lọc/khởi trị PAP trong thời gian nằm viện.

• Ngược lại, kế hoạch quản lý quanh thời điểm xuất viện được ghi nhận cải thiện tái nhập viện và tuân thủ PAP, qua đó giúp duy trì lợi ích điều trị sau ra viện.

• Việc triển khai PAP trong bệnh viện được đánh giá là khả thi nếu có hệ thống hỗ trợ phù hợp, đồng thời cần cân nhắc các yếu tố thực hành và chống chỉ định để đảm bảo sử dụng an toàn và hiệu quả.

3. GÓC NHÌN KINH TẾ: CÁC LỰA CHỌN SÀNG LỌC – CHẨN ĐOÁN – ĐIỀU TRỊ GIÚP TỐI ƯU NGUỒN LỰC

• Sàng lọc bằng thiết bị đơn giản như HRPO có chi phí thấp và cho kết quả nhanh, thích hợp trong môi trường nội viện hạn chế nguồn lực.

• Xét nghiệm giấc ngủ tại nhà (HSAT) được triển khai ngay trong viện hoặc sớm sau xuất viện giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán và tăng tỷ lệ điều trị kịp thời.

• Việc cho phép bệnh nhân sử dụng thiết bị PAP cá nhân khi nhập viện không những tăng tính tuân thủ mà còn tiết kiệm chi phí cung cấp thiết bị và chăm sóc.

• Một nghiên cứu tại bệnh viện nông thôn cho thấy lợi ích tài chính rõ rệt nếu bệnh nhân OSA được tầm soát và điều trị sớm bằng PAP.

• Sàng lọc OSA ở bệnh nhân đột quỵ bằng thiết bị di động hoặc HSAT nội viện có thể giảm chi phí hơn so với chờ xét nghiệm PSG  sau xuất viện.

4. ĐỊNH HƯỚNG CHÍNH SÁCH VÀ TỔ CHỨC HỆ THỐNG CHĂM SÓC OSA TRONG NỘI VIỆN

Hướng dẫn AASM 2025 gợi ý các bệnh viện nên tích hợp sàng lọc và quản lý OSA trong thời gian nằm viện theo một lộ trình thống nhất, như một phần của cải tiến chất lượng, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân nguy cơ cao. 
Cách tiếp cận này giúp chuẩn hóa quy trình nhận diện – đánh giá – xử trí OSA nội trú, tăng khả năng can thiệp kịp thời ở bệnh nhân dễ gặp biến cố tim mạch/hô hấp/thần kinh khi OSA bị bỏ sót, đồng thời tối ưu nguồn lực bằng cách hạn chế diễn tiến nặng và giảm nhu cầu chăm sóc tích cực.
Bên cạnh đó, các cơ quan chi trả và chính sách y tế nên tạo điều kiện cho chẩn đoán, điều trị OSA kịp thời ở nhóm nguy cơ cao và cho phép linh hoạt trong theo dõi sau xuất viện (hẹn khám chuyên khoa giấc ngủ, chỉ định xét nghiệm sau xuất viện, tư vấn từ xa, tham vấn qua hồ sơ điện tử, điều phối theo dõi), có tính đến khả năng tiếp cận dịch vụ và nguồn lực địa phương, nhất là với người bệnh khó tái khám sớm.

KẾT LUẬN

Tầm soát và điều trị OSA trong bệnh viện không chỉ là một vấn đề y học giấc ngủ, mà là chiến lược quan trọng giúp giảm gánh nặng bệnh tật, giảm chi phí y tế và cải thiện hiệu quả điều trị tổng thể. Dữ liệu do AASM tổng hợp trong hướng dẫn năm 2025 cho thấy việc đầu tư vào chẩn đoán sớm và điều trị OSA trong nội trú là một lựa chọn lâm sàng – kinh tế hợp lý.
Cần có sự phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn, ban quản lý bệnh viện và các nhà hoạch định chính sách để xây dựng mô hình tầm soát OSA có hệ thống, hiệu quả và khả thi tại bệnh viện.
Tài liệu tham khảo
Mehra R, Auckley DH, Johnson KG, et al. Evaluation and management of obstructive sleep apnea in adults hospitalized for medical care: an AASM clinical practice guideline. J Clin Sleep Med. 2025;21(12):2193–2203. doi:10.5664/jcsm.11864