1. Tư thế ngủ ảnh hưởng tới ngưng thở như thế nào?

Nhiều người nghĩ rằng “ngáy to” chỉ là thói quen khi ngủ, nhưng thật ra đó có thể là dấu hiệu của chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) – một tình trạng nghiêm trọng xảy ra khi đường thở bị hẹp hoặc tắc nghẽn lặp đi lặp lại trong lúc ngủ. Mỗi lần ngưng thở khiến giấc ngủ bị gián đoạn, dẫn đến mệt mỏi kéo dài ban ngày.

Một yếu tố thường bị bỏ qua là tư thế khi ngủ. Khi nằm ngửa, trọng lực khiến lưỡi và các mô mềm ở cổ họng dễ tụt về phía sau, gây chèn ép đường thở. Với những người bị OSA phụ thuộc tư thế (POSA) – tức tình trạng ngưng thở rõ rệt hơn khi nằm ngửa – thì chỉ cần thay đổi sang tư thế nằm nghiêng cũng đã giúp cải thiện đáng kể tình trạng ngưng thở. Thông thường, POSA được hiểu là AHI khi nằm ngửa ≥ 2 lần AHI khi không ngửa.

2. Khi nào người bệnh nên chú ý đến tư thế ngủ?

Người bệnh nên cân nhắc đến tư thế ngủ nếu:

Người bệnh đã được chẩn đoán hoặc nghi ngờ mắc ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.
Tình trạng ngáy to hoặc thức giấc ban đêm thường xảy ra nhiều hơn khi người bệnh nằm ngửa so với nằm nghiêng.
Người bệnh thường xoay về tư thế nằm ngửa hoặc cảm thấy ngủ nghiêng dễ chịu hơn.
Người bệnh đã điều trị OSA (như dùng máy CPAP), nhưng ban ngày vẫn thường xuyên mệt mỏi, khó tập trung, ngủ không sâu.

3. Làm sao để duy trì tư thế ngủ nghiêng suốt đêm?

Do cơ thể thường xoay lại nằm ngửa trong lúc ngủ, người bệnh có thể áp dụng những cách sau để duy trì tư thế nghiêng:

Bắt đầu từ đầu giấc ngủ: Ngay từ khi đi ngủ, hãy nằm nghiêng và kê thêm gối phía sau lưng hoặc hai bên hông để cố định tư thế, hạn chế việc trở mình.
Sử dụng thiết bị hỗ trợ tư thế: Các thiết bị như gối định hình, đệm chắn lưng hoặc thiết bị báo rung khi xoay người đều có thể giúp người bệnh duy trì tư thế nghiêng an toàn và thoải mái suốt đêm.
Kiên trì và sử dụng đúng cách: Việc sử dụng đều đặn và đúng cách mỗi đêm là yếu tố quyết định thành công của liệu pháp tư thế.

4. Hiệu quả thực sự và các giới hạn

Một tóm tắt hội nghị (Sleep 2025, Supplement) về gối hỗ trợ tư thế thông minh cho thấythiết bị này có thể mang lại hiệu quả đáng kể đối với những người bị ngưng thở khi ngủ phụ thuộc tư thế (POSA).

Cụ thể, người dùng tăng thời gian nằm nghiêng lên gấp khoảng 2,73 lần so với bình thường, chỉ số ngưng/giảm thở (AHI) giảm trung bình khoảng 57%, và tần suất ngáy giảm khoảng 31%. Những cải thiện này giúp đường thở thông thoáng và giấc ngủ ít bị gián đoạn.

Tuy nhiên, liệu pháp tư thế không phải là giải pháp thay thế hoàn toàn cho máy thở CPAP – đặc biệt với những người bị ngưng thở ở mức trung bình đến nặng, hoặc có tình trạng xảy ra cả khi nằm nghiêng.

5. Kết luận

Nếu người bệnh thường thấy ngủ không đều, ngáy hoặc thức giấc giữa đêm khi nằm ngửa, hoặc ngủ nghiêng là tốt hơn — thì việc giữ tư thế ngủ nghiêng có thể là bước đơn giản nhưng mang lại hiệu quả lớn.

Điều quan trọng là: Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ giấc ngủ để được đánh giá xem liệu pháp tư thế có phù hợp với mình không và nếu đúng, hãy cân nhắc thêm giải pháp tư thế ngủ phù hợp. Đó có thể là bước thay đổi giúp giấc ngủ ngon và sức khỏe cải thiện.

Nguồn:

Lee K‑I, Choi JH. Positional Therapy for Obstructive Sleep Apnea: Therapeutic Modalities and Clinical Effects. Sleep Med Res. 2023;14(3):129‑134.
Mao WC, Sun JY, Tsai MC, Tseng CM, Su SH, Su TP. Using an intelligent anti-snoring pillow for positional therapy in patients with obstructive sleep apnea. Sleep. 2025;48(Suppl_1):A333. doi:10.1093/sleep/zsaf090.0768

Miễn trừ trách nhiệm y khoa: Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo. Việc chẩn đoán và thay đổi phác đồ điều trị bắt buộc phải có chỉ định của bác sĩ.